Aardgas en olie uit Nederlandse bodem

Wat is aardgas uit Nederlandse bodem?

Onder Nederland en de Noordzee liggen tientallen kleinere gasvelden. Sinds de winning in Groningen is beëindigd, komt het aardgas dat in Nederland wordt geproduceerd vrijwel volledig uit deze kleine velden. Deze kleine velden zijn samen goed voor een derde van de Nederlandse aardgasbehoefte.

Twee derde van het Nederlands aardgas komt uit de velden op de Noordzee. Dit gas gaat van zee via bestaande platforms en pijpleidingen naar de kust en komt daar het landelijke net in. De rest komt uit kleine velden op land, die onder meer in Friesland, Drenthe, Overijssel, Noord-Holland, Zuid-Holland en Noord-Brabant liggen.

Die productie gebeurt onder streng toezicht. Vergunningen, veiligheidsnormen en toezicht op de omgeving zijn wettelijk vastgelegd. De bedrijven die de velden exploiteren rapporteren over hun productie, hun uitstoot en de effecten op de omgeving. Nederlands aardgas wordt samen met gas uit Noorwegen op de schoonst mogelijke manier geproduceerd en getransporteerd.

Hoeveel gas komt er nog uit eigen bodem?

Nederland verbruikt ruim 30 miljard kubieke meter aardgas per jaar. Daarvan komt ongeveer 37 procent uit Nederlandse velden. De rest wordt geïmporteerd, onder meer als vloeibaar gas (LNG) uit de Verenigde Staten en Qatar. Sinds 2018 is Nederland netto-importeur van aardgas, na decennia waarin het land juist exporteerde.

In de Nederlandse ondergrond zit naar schatting nog ongeveer 200 miljard kubieke meter winbaar gas: circa 150 miljard onder de Noordzee en 50 miljard op land. Of dat gas ook daadwerkelijk wordt geproduceerd, hangt af van de vraag of investeringen rendabel zijn en of vergunningen op tijd rond komen. Daarom is het belangrijk dat de afspraken uit het Sectorakkoord Gaswinning in de Energietransitie worden uitgevoerd en dat het investeringsklimaat gunstiger wordt. Hierdoor kunnen onze leden bijdragen aan leveringszekerheid en een betrouwbaar en betaalbaar energiesysteem.

Waarom het uitmaakt waar het gas vandaan komt

Zolang er vraag naar aardgas is, is de keuze niet óf Nederland gas gebruikt, maar waar het vandaan komt. Gas uit Nederlandse bodem legt een korte weg af naar de gebruiker. Geïmporteerd LNG moet worden gekoeld, verscheept en aan de andere kant weer verdampt. Elk van die stappen kost energie. Bovendien wordt bij de productie van aardgas in landen buiten Europa minder streng gekeken naar uitstoot van methaan en CO₂. Per kubieke meter is de uitstoot van Nederlands gas daardoor 30 tot 50 procent lager dan die van geïmporteerd LNG.

Productie in eigen land valt onder Nederlandse en Europese regels, van veiligheidseisen tot het beperken van methaanlekkage en het afdragen van belastingen. Bij import heeft Nederland die invloed nauwelijks en van iedere euro die wordt verdiend met Nederlands aardgas gaat minimaal 70 cent naar de Nederlandse Staat. Uit de Draagvlakmonitor Gaswinning blijkt dat 69 procent van de Nederlanders gaswinning op de Noordzee steunt als die de afhankelijkheid van het buitenland verkleint.

Wat er nodig is om dit gas te produceren

Een gasveld ontwikkelen kost jaren en vraagt investeringen die pas over een lange periode worden terugverdiend. Bedrijven zetten die stap alleen als zij redelijk kunnen inschatten waar zij aan toe zijn: welke regels gelden, hoe lang een procedure duurt en of het beleid over vijf jaar nog hetzelfde is. Die voorspelbaarheid is de afgelopen jaren afgenomen, en daarmee ook de bereidheid om in Nederland te investeren.

Het knelpunt zit vooral in de doorlooptijd. Van eerste plan tot productie duurt nu al snel acht tot tien jaar. Als we naar een hernieuwbaar energiesysteem bewegen, kan die duur het verschil maken tussen wel of niet ontwikkelen. Element NL pleit daarom voor een vergunningstraject van maximaal twee jaar, met kortere juridische procedures en met vaste termijnen waar alle partijen aan gehouden worden.

In het sectorakkoord Gaswinning in de energietransitie zijn afspraken gemaakt tussen de sector, EBN en het Rijk. Het akkoord legt vast hoe vergunningprocedures sneller en voorspelbaarder worden, hoe het ministerie al in een vroeg stadium bij nieuwe projecten wordt betrokken en onder welke voorwaarden EBN een groter deel van het risico kan dragen. Het hoofdstuk over winning op zee is in april 2025 ondertekend, het hoofdstuk over land in januari 2026.

Winnen met oog voor de omgeving

Sneller vergunnen betekent niet dat de omgeving buiten beeld raakt. In het hoofdstuk Land van het Sectorakkoord is vastgelegd hoe gemeenten en provincies bij nieuwe projecten worden betrokken, waar wel en niet geproduceerd wordt en hoe eventuele schade wordt afgehandeld. De inhoudelijke toets op veiligheid en milieu blijft onverkort gelden. Wat verandert, is het tempo waarin die toets plaatsvindt.

Een belangrijk onderdeel van de landafspraken is batendeling: een deel van de opbrengsten van nieuwe winning gaat rechtstreeks naar de regio waar die winning plaatsvindt. Dat komt bovenop het aandeel dat de staat al ontvangt. Van iedere euro die met gaswinning wordt verdiend, gaat 70 tot 80 cent naar de Nederlandse schatkist.

Van gasveld naar het energiesysteem van morgen

De installaties die nu gas produceren, vormen ook de infrastructuur voor wat daarna komt. Lege gasvelden onder de Noordzee bieden ruimte voor de permanente opslag van CO₂. Bestaande platforms en leidingen kunnen worden hergebruikt voor waterstof of CO₂. Tegelijk werken de leden van Element NL aan het verlagen van de uitstoot van hun eigen installaties, onder meer door elektrische productie en het nog verder terugbrengen van uitstoot.

De rol van Element NL

Element NL vertegenwoordigt de bedrijven die deze olie- en gasvelden opsporen en exploiteren. Wij delen kennis over de ondergrond, brengen feiten over productie en uitstoot in het publieke debat en spreken met politiek en toezichthouders over de voorwaarden waaronder winning verantwoord kan plaatsvinden. Daarbij dringen wij aan op een investeringsklimaat waarin de resterende velden ook daadwerkelijk ontwikkeld kunnen worden, zolang Nederland deze energie nodig heeft.